જ્ઞાન ગંગા – 36: ડિજિટલ સારથી શ્રેણી – 4: તમારો ફોન ‘સ્માર્ટ’ છે, પણ શું તમે ‘સુરક્ષિત’ છો?

સ્માર્ટફોન સેફટી ચેકલિસ્ટ – (નાની સેટિંગ, મોટી સુરક્ષા)

1. ફોન લોક કરો

• સ્ક્રીન લોક: 6-અંકનો પિન અથવા ફિંગરપ્રિન્ટનો ઉપયોગ કરો. ‘123456’ જેવા સરળ કોડનો ઉપયોગ નહિ karta.

ટિપ: સેટિંગ્સ – નોટિફિકેશન્સ – લોક સ્ક્રીન નોટિફિકેશન્સ પર જઈ “Hide Content” ઓન કરો. આ અજાણ્યા લોકોને તમારા OTP જોવાથી રોકે છે.

• મારું ડીવાઈસ શોધો: આને ઓન કરો. જો ફોન ખોવાય તો તે શોધવામાં અથવા લોક કરવામાં મદદ કરે છે.

• મજબૂત પાસવર્ડ: લાંબો પાસવર્ડ (નામ + નંબર) વાપરો. દર 6 મહિને તેને બદલો.

• ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA): WhatsApp અને ઇમેઇલ માટે આ ઓન કરો.

2. બિનજરૂરી ઍક્સેસ બંધ કરો

• પરવાનગીઓ ચેક કરો: ફ્લેશલાઇટ જેવી એપ્લિકેશનોને તમારા કોન્ટેકટ્સ અથવા લોકેશન ની જરૂર નથી. સેટિંગ્સમાં તેને ઑફ કરો.

• ફક્ત સત્તાવાર એપ્લિકેશનો: પ્લે સ્ટોર અથવા એપ સ્ટોર માંથીજ એપ્લિકેશનો ડાઉનલોડ કરો.

ચેતવણી: SMS કે WhatsApp દ્વારા મોકલવામાં આવેલી લિંક્સ પર ક્યારેય “ઇન્સ્ટોલ કરો” પર ક્લિક કરશો નહીં. તે ઘણીવાર નકલી અને છેતરપિંડી છે.

• જાહેરાતોનું ટ્રેકિંગ બંધ કરો: Google સેટિંગ્સ > જાહેરાતો > જાહેરાત ID કાઢી નાખો ઓન કરો. આમ કરવાથી કંપનીઓને તમે જે કરો છો તેનું પાલન કરવાથી રોકે છે.

3. સ્માર્ટ ડિફેન્સ (મહત્વપૂર્ણ ટિપ્સ)

• સ્પામ કોલ્સ બંધ કરો: અનિચ્છનીય સેલ્સ અને સ્પામ કોલ્સ રોકવા માટે ડુ નોટ ડિસ્ટર્બ (DND) ઓન કરો અથવા સ્પામ બ્લોકર એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરો.

• સ્ક્રીન શેરિંગ નહીં કરવું: જો કોઈ કોલર તમને કહે તો ક્યારે પણ AnyDesk અથવા QuickSupport જેવી એપ્સ ડાઉનલોડ કરશો નહીં. તેઓ તમારા બેંકના પૈસા તરત જ ચોરી શકે છે.

• સુરક્ષિત ચાર્જિંગ: સ્ટેશન કે એરપોર્ટ પર તમારા ફોનને સીધા USB પોર્ટમાં પ્લગ કરશો નહીં. હેકર્સ આ રીતે ડેટા ચોરી શકે છે. હંમેશા તમારા પોતાના ચાર્જર પ્લગનો ઉપયોગ કરો.

• સિમ લોક: તમારા સિમ કાર્ડ માટે પિન સેટ કરો. જો તમારો ફોન ચોરાઈ જાય, તો ચોર તમારા નંબરનો ઉપયોગ તમારી બેંક એકાઉન્ટ હેક કરવા માટે કરી શકશે નહીં.

4. વોટ્સએપ અને સોશિયલ મીડિયા

• એકાઉન્ટ પ્રાઈવેટ રાખો: તમારી પ્રોફાઇલને “પ્રાઈવેટ” પર સેટ કરો. ફક્ત મિત્રો જ તમારા ફોટા જોઈ શકે.

નિયમ: ક્યારેય મુસાફરીની તારીખો અથવા નાણાકીય વિગતો જાહેરમાં પોસ્ટ કરશો નહીં.

• • WhatsApp સુરક્ષા:
  • પ્રાઈવેટ ચેટ્સ લોક કરો.
  • અજાણ્યાઓથી તમારો પ્રોફાઇલ ફોટો છુપાવો.
  • ફોરવર્ડ કરશો નહીં: જો તમને 100% ખાતરી ન હોય કે સંદેશ સાચો છે, તો તેને બીજાને મોકલશો નહીં.

5. ઈમેલ અને ક્લાઉડ સુરક્ષા

• ફિશિંગ ચેતવણી: “એકાઉન્ટ બ્લોક થઈ ગયું છે” અથવા “તાત્કાલિક KYC અપડેટ કરો” લખેલા ઈમેલને અવગણો. બેંકો ક્યારેય ઈમેલ પર પાસવર્ડ માંગતી નથી.

• મહત્વપૂર્ણ ફાઇલો સાચવો: તમારા દસ્તાવેજો અને ફોટાનો બેકઅપ લેવા માટે Google ડ્રાઇવ અથવા iCloud નો ઉપયોગ કરો. જો તમારો ફોન તૂટી જાય, તો તમારા મહત્વપૂર્ણ કાગળો સુરક્ષિત રહે છે.

🚨 પોલીસ વિડીયો સ્કેમ (ડિજિટલ અરેસ્ટ) 🚨

• જુઠ્ઠાણું: “આ પોલીસ/સીબીઆઈ છે. તમને વીડિયો કોલ પર ધરપકડ કરવામાં આવે છે.” તેવું જો કોઈ વિડિઓ કોલ પાર કહે તોહ જુઠ્ઠાણું તે છે.
• સત્ય: પોલીસ તમને ક્યારેય વીડિયો કોલ પર ધરપકડ કરતી નથી.
• આંકડા: ગયા વર્ષે આ કૌભાંડોમાં ભારતીયોએ ₹2,100 કરોડથી વધુ ગુમાવ્યા હતા.
• તમારે શું કરવું: કોલ કાપી નાખો. ગભરાશો નહીં. રિપોર્ટ કરવા માટે 1930 ડાયલ કરો.

“ડિજિટલ જાગૃતિ તમને સશક્ત બનાવે છે અને તમને સુરક્ષિત રાખે છે.”

“डिजिटलीकरण से सुविधा, समजदारी से सुरक्षा”

****

TEAM CVOCA